Nokhookdesign : Thai Graphic Designer

ผมบันทึกเรื่องราวเหล่านี้หลังจากกลับจากการถ่ายรูปบ้านของนักปั่นไฟได้สองวัน ก่อนที่วันถัดมา เขาจะเสียชีวิตลงอย่างสงบ ในมือมีมีดที่คาอยู่บนไม้สีทองที่ยังเหลาไม่เสร็จ ปิดตำนานของนักปั่นไฟคนสุดท้ายของโลกไปอย่างน่าเศร้า

ปากทางเข้าหมู่บ้านของนักปั่นไฟนั้น เล็กมากๆ ทีมงานของเราจำต้องจอดรถยนต์ไว้ที่หน้าปากทางเข้า และเดินเท้าเข้าไปในหมู่บ้าน ซึ่งระหว่างทางมีต้นไม้สีทองขึ้นอยู่โดยรอบ

หน้าที่ของผม คือติดตามบันทึกภาพของนักสัมภาษณ์ฝรั่ง เพื่อจัดทำหนังสือเบื้องหลังการทำงานของเขา ผมรับจ้างมันต่อจากบริษัทเอเจนซี่อีกต่อนึง เพราะชำนาญพื้นที่ และว่างงานพอดีในช่วงเวลานั้น และที่สำคัญค่าจ้างงานของผมถูกยิ่งกว่าถูก แตกต่างกันลิบลับกับนักสัมภาษณ์ฝรั่ง ซึ่งหากบอกชื่อคนสัมภาษณ์ไป หลายท่านก็คงรู้จักกันดีอยู่แล้ว ผมขอเลี่ยงไม่เอ่ยชื่อก็แล้วกัน 

หน้าที่ใครหน้าที่มัน

***

ทีมงานของเราเดินทางออกจากตัวเมืองเชียงใหม่ไปทางใต้ของเมือง สามสิบกิโลเมตร เราพบเจอบ้านของนักปั่นไฟวางอยู่บนพื้นที่นาข้าว มันเป็นบ้านไม้หลังเล็กๆ ที่ท่านสามารถพบได้ตามชนบททั่วไป บ้านหลังน้อยแสนธรรมดา แต่แตกต่างตรงที่ว่า บ้านทั้งหลัง ทำด้วยไม้สีทอง

ผมหยิบกล้องขึ้นบันทึกภาพสองรูป ภาพบ้านกลางทุ่งนาสีทอง และหลังของนักสัมภาษณ์ฝรั่ง

เมื่อเข้าไปยังตัวบ้าน เราพบชาวบ้านสองถึงสามคน กำลังนั่งเหลาไม้สีทองให้เป็นแท่งกลมๆ ยาวสักหนึ่งเมตรได้ วางซ้อนกันอยู่สี่ถึงห้ากอง และบนเรือน มีชายหนุ่มนอนเหลาไม้อยู่เช่นกัน ท่าทางของเขาเหมือนไม่ได้ป่วยอะไร  ผมเดาว่าน่าจะเป็นนักปั่นไฟคนสุดท้าย

นักสัมภาษณ์ฝรั่งเข้าไปยกมือไหว้สวัสดี นักปั่นไฟก็ยกมือไหว้สวัสดี ผมก็ยกมือไหว้สวัสดี ผมจำบทสัมภาษณืภาษาฝรั่งไม่ได้ เพราะไม่รู้ภาษา ได้แต่เก็บภาพขณะนักสัมภาษณ์ฝรั่งทำงาน และนักปั่นไฟเหลาไม้สีทอง

เขาทั้งคู่ดูจะคุยกันถูกคอ หัวเราะร่าเริง ผมได้แต่ยิ้มเพราะไม่เข้าใจว่าเขาหัวเราะกันในเรื่องใด ได้แต่เก็บภาพ เพียงอย่างเดียว

เราอยู่ที่บ้านหลังนั้นนาน สองชั่วโมงเห็นจะได้ ผมเริ่มมีความสงสัยอย่างนึงในใจ แต่ไม่ได้ถามใครเลยในวันนั้นว่า ชายหนุ่มที่ป่วยใกล้ตาย กับกองไม้สีทองเหล่านี้มีประโยชน์อันใดต่อมนุษย์ชาติ ถึงมีคุณค่าเพียงพอจะถูกบันทึกเล่าขานสืบต่อไปยังมวลมนุษย์โลกในภาษาอันไม่ใช่ภาษาท้องถิ่น

ผมไม่ได้คำตอบ เพราะไม่ได้ถาม เสร็จงานผมก็แยกย้ายกับทีมงาน ส่งภาพให้บริษัท และรับเงินค่าจ้างรายวัน

หลังจากที่หนังสือเบื้องหลังการทำงานของนักสัมภาษณ์ฝรั่งฉบับที่ผมถ่ายภาพนักปั่นไฟออกวางจำหน่าย มันก็สร้างสถิติหมดภายในเวลาอันรวดเร็ว เป็นใบเบิกทางให้ผมได้รับงานว่าจ้างถ่ายรูป ได้ไปอีกสักช่วงระยะเวลาหนึ่ง ท้ายสุดผมก็ยังเป็นช่างภาพท้องถิ่นเหมือนเดิม แน่นอนรูปที่ถ่ายเป็นของบริษัท แต่ผมก็ไม่ได้ใส่ใจอะไร ผมก็ทำงานรับจ้างนั้นต่อไป

แต่นักปั่นไฟ กลายเป็นตำนาน หมู่บ้านถูกเปิดเป็นแหล่งท่องเที่ยว ถนนทางเข้าหมู่บ้านขยายใหญ่ ปากทางเข้าหมู่บ้านมีรูปปั้นขนาดใหญ่ของนักปั่นไฟยืนเหลาไม้สีทองขนาดใหญ่กว่าคนจริงๆ หลายเท่า มีคณะท่องเที่ยวชาวไทยและชาวต่างชาติเดินทางเยี่ยมชมบ้านไม้สีทองแทบทุกวัน วันละหลายพันคน

“เขาทำให้โลกสว่างขึ้นมากเลย” มัคคุเทศน์ประจำคณะทัวร์ชี้ไปที่รูปปั้น นักท่องเที่ยวชาวไทยพยักหน้า และเดินตามถนนไปยังบ้านของเขา

 ***

สองเดือนหลังจากนั้นผมถูกให้ออก ด้วยบริษัทไม่มีงานนอกเข้ามาแล้ว ผมน้อมรับโดยดี ตัดสินใจกลับบ้านนอก

ที่บ้านนอก ผมพบต้นไม้ประหลาด ขนาดเล็ก ขึ้นอยู่หน้าบ้าน ผมเข้าไปดูใกล้ๆ เป็นไม้สีเงินลำต้นขนาดเรียวเล็ก ประมาณสองสามต้น ผมมองดูรายละเอียดของเนื้อไม้ และแน่ใจได้เลยว่า มันเป็นไม้ชนิดเดียวกับที่นักปั่นไฟใช้ทำฟืนสำหรับนำไปเผาเพื่อใช้เป็นไฟส่องสว่าง เป็นการทำฟืนเพื่อใช้ส่องสว่าง
แตกต่างกันเพียงแค่สีของไม้ เพียงเท่านี้เอง

ผมกลับเข้าไปในบ้านนั่งบันทึกเรื่องราววันนั้นลงคอมพิวเตอร์
ขอบคุณนักปั่นไฟคนนั้นที่ทำให้ผมรู้แล้วว่า สิ่งที่เขาทำนำเงินและอาชีพมาให้ลูกหลานเขามากมายเพียงใด ทำให้ประเทศของเรายิ่งใหญ่เพียงใด
และมันเหมาะสมแล้วที่จะได้รับการยกย่อง จากคนทั้งโลก

ในสมัยที่ผมยังเด็ก ผมตั้งใจไว้ว่า หากตัวเองไม่แก่ใกล้ตาย ผมจะไม่พูดเรื่องการเหาะได้ของตัวเองกับใครหน้าไหนทั้งนั้น

ไม่เว้นแม้กระทั่งคนในครอบครับ พ่อ แม่ หรือเพื่อนร่วมชั้น
ความตั้งใจนั้นแน่วแน่มาก บางครั้งผมต้องกล้ำกลืนฝืนทนเมื่อต้องอยู่บนหน้าชั้นเรียนว่า "ผมไม่มีความสามารถพิเศษใดๆ ครับ" ผมตอบคุณครู เพื่อนในห้องบางคนกลั้นหัวเราะเอาไว้ไม่ได้ บ้างก็ปล่อยมันออกมา จากหนึ่งเป็นสอง จากสองเป็นสาม แล้วก็กลายเป็นว่า เพื่อนทั้งห้องส่งเสียงหัวเราะออกมาสมทบ เป็นก้อนใหญ่

"ความสามารถพิเศษ" เป็นสิ่งที่ทุกคนในชั้นประถมต้องพูดถึง มันจะต้องถูกพูดตามหลังชื่อจริงของตัวเอง เวลาที่ต้องแนะนำตัวหน้าชั้นเรียน ในวันแรกของการเลื่อนชั้นใหม่

ประถม 1-6  มัธยม 1-6 ราวๆ 12 ครั้งได้

แต่ผมก็ต้องพูดแต่คำเดิม ว่าผมไร้ความสามารถ ทั้งที่เพื่อนๆ ในชั้นเรียนประถมต้นของผม แทบทุกคนต่างมีความสามารถพิเศษ เช่นบางคนมีความสามารถในการเหล่ตา บางคนก็ลอกแบบเลียนแบบได้ และบางคนก็สามารถพัฒนาคำพูดของตนเองให้หล่อเหลากว่าความคิดข้างในได้อย่างไม่น่าเชื่อ

ความสามารถเหล่านี้ เป็นที่ยอมรับในชั้นเรียน และไม่ต้องบอกก็รู้ว่าเป็นที่ชื่นชอบของครูบาอาจารย์ และสังคมโดยรวมของประเทศที่ผมอยู่อาศัย

แน่นอน มันสร้างความประทับใจมากกว่าคำว่าไม่มีความสามารถใดให้กับคุณครูหน้าชั้น ทุกคนพากันหัวเราะคนไร้ความสามารถอย่างผม แต่ทุกคนก้ไม่ได้รังเกียจผม ก็แค่เล่าความสามารถ ไม่มีก็เป็นคนสามัญ เรียน เล่น กิน ปกติมนุษย์

แต่บางครั้งก็รู้สึกว่ามันน่าน้อยใจ พูดตามตรง บางทีผมก็อยากพูดว่าผมก็มี แต่นั่นแหละหากพูดไปใครจะเชื่อ เหตุผลมีเพียงว่าหากมีผู้ล่วงรู้ เราจะถูกตัดออกจากสังคมส่วนรวมทันที
เราด้อยกว่ามันดีกว่า-เด่นกว่าคนอื่นประมาณนั้น นั่นเป็นความคิดในวัยเด็ก

ทุกคืนวันหยุด ผมจะออกมาซ้อมการเหาะ ที่หลังบ้าน เผื่อวันข้างหน้าจะได้ใช้งานได้ จากเหาะที่ได้ระดับต่ำๆ ก็สูงขึ้นๆ จาก 1 เมตร ก็ 2 เมตร 10 เมตร และสูงเท่าตึกระฟ้า ในช่วงเวลา 12 ปี

ทำอย่างนี้จนจบชั้นมัธยมปลาย เข้ามหาวิทยาลัยแล้ว "ผมก็ยังเป็นคนไร้ความสามารถพิเศษเหมือนเดิม"

***

ผมจบจากมหาวิทยาลัย เดินเตร่หางานทำไม่ต้องบอกก็รู้ว่าคนไร้ความสามารถหางานยากโดยแท้ แต่ก็ยังได้ ผมไม่เลือกงาน ทำงานเท่าที่ทำได้ ซ่อนการเหาะได้ของตัวเองไว้เบื้องหลัง ทำงานจนอายุล่วงปี 30 ผมก็ลาออกจากงานประจำ มาทำธุรกิจของตัวเอง ทำนู่นนี่สารพัด เพื่อหาเงิน เพื่อหาทอง

การเหาะเริ่มไม่ได้มีความสำคัญอีกต่อไป ผมใช้ชีวิตแบบคนไร้ความสามารถพิเศษได้ดี จนบางครั้งบางทีผมก็ไม่ได้ฝึกซ้อมการเหาะ และหลงลืมวิธีการในที่สุด กลายเป็นคนสามัญธรรมดาไปเสียแล้วจริงๆ

ผมมีครอบครัว มีรถ มีบ้าน มีเงินเก็บ ตามลำดับ สามัญชนมาก เท่าที่มนุษย์คนนึงจะมีได้

***

"ผมก็เหาะได้นะ" ผมพูดกับภรรยาของผม และลูกชาย ทั้งสองคนพยักหน้า นั่งจ้องมองทีวีรายการมนุษย์เหาะ แล้วก็หันหน้ามามองผมอีกครั้ง ก่อนทุกคนจะหัวเราะเสียงดัง 

"ไม่เอาน่าคุณ เราแก่ขนาดนี้แล้วนะ" ภรรยาผมว่า ผมมองหน้าลูก ใบหน้าตั้งคำถาม ผมจำต้องหัวเราะกลบเกลือ่น "พ่อล้อเล่นน่ะ คนเหาะได้คงไม่ใช่คนสามัญอย่างพ่อหรอก"

***

การเหาะได้เป็นเรื่องสามัญ ในวัยที่ผมอายุ 60 ปี ทางรัฐบาลส่งเสริม ให้มีหลักสูตรในชั้นเรียน และสร้างอาชีพมากมายต่อเนื่องรองรับคนเหาะได้ ไม่ว่าจะมีความสามารถระดับไหนในการเหาะ เริ่มต้นที่ระดับล่างสุด เป็นคนส่งอาหาร นักบริหารทางอากาศ การทางคมนาคมบนฟ้า จนไปถึงรัฐมนตรีน่านฟ้า ดูแลโลกอีกชั้นบรรยากาศ

เป็นสังคมชั้นสูงของประเทศ

สังคมชั้นสูง มีอำนาจแยกออกจากพื้นโลกชัดเจน
น่าเศร้าที่วัยอัน 60 ปี ผมพบว่า คนที่เป็นรัฐมนตรีในตอนนี้ เขาคือเพื่อนของผมเอง
เพือ่นส่วนใหญ่ของห้อง เพื่อนที่มีความสามารถพิเศษต่างๆ ในชั้นเรียนประถมต้น

นักออกแบบปกส่งปกมาให้ผมเลือก 2 ปก มันเป็นปกที่ไม่ต่างกันเลย แต่เขาก็ยืนยันว่าเป็นปก 2 แบบ
ผมเข้าใจงานเขาพอสมควร ดูจากแฟ้มงานปก งานออกแบบอื่นๆ ที่เขาทำจากเว็บไซต์ส่วนตัวของเขา แต่ผมก็ยังอยากให้เขาอธิบายที่มาของปกที่เขาออกแบบให้ผมฟังอยู่ดี

ผมนัดเจอเขาในร้านกาแฟใกล้ๆ กับสำนักงานของผม เขานั่งลงตรงหน้า ยกมือไหว้ผม ผมกล่าวทักทาย
สบายดี เขาเปิดคอมพิวเตอร์พกพา ค้นหารูปนู้น นี้ ในแฟ้มเอกสารอิเล็คทรอนิก

“นี่แรงบัลดาลใจสำหรับปกนี้ครับ” นักออกแบบปกว่า พลางเอานิ้วชี้ปกขาวๆ แบบที่ หนึ่ง แนบกับรูปกระดาษเปล่าให้ผมดู“ผมไม่เข้าใจ แรงบัลดาลใจ เป็นรูปกระดาษ ท่าทางอาทไปหน่อยนะ”
“เหรอครับ” นักออกแบบปกว่า ก่อนคลิกปุ่มปิดรูปหน้าจอ เปลี่ยนรูปกระดาษเป็นรูปเหรียญบาทแทน เปรียบเทียบ เคียงคู่ปกแบบที่สอง
“นี่แรงบัลดาลใจสำหรับปกนี้ครับ” นักออกแบบปกว่า เขาพยายามเทียบเคียงแรงบัลดาลใจ กับภาพปกที่ทั้งสองแบบของเขา

มันเป็นปกสีขาว และปกสีเงิน ทั้งปก มีเพียงตัวหนังสือตัวเล็กๆ กลางปกหนังสือว่า “นักผลิต”
ผมนั่งมองหน้าเขา สลับกับหน้าปกทั้งสองแบบ สงสัยในความคิด ใบหน้าคงบ่งบอกว่า “ต่างกันยังไง”
“ให้ผมอธิบายไหม” นักออกแบบปกกล่าวถาม “ไม่เป็นไรหรอก” ผมว่า ลองนั่งเปรียบเทียบระหว่างสองปก สีเงินกับขาว และชื่อปก ความน่าจะเป็นสำหรับงานขาย
“อือ ผมเข้าใจมันแล้ว”
“เอาปกไหนครับ” เขาถาม
“เรียบง่ายดี แต่ปกคล้ายกัน ต่างกันแค่แรงบัลดาลใจ “นักผลิต”ไม่น่าเรียบง่ายขนาดนี้ น่าจะทำมาอีกสัก ปกนะ”

นักออกแบบปก ขอบคุณในความเห็นของผม เขาปิดคอมพิวเตอร์ และบอกว่าจะส่งงานมาใหม่ในเร็ววันนี้ เขาต้องไปหาแรงบัลดาลใจ คล้ายๆ ว่าจะไปลองเป็นนักผลิตดู ซึ่งไม่เกี่ยวกับอาชีพนักออกแบปกดูก่อน ก่อนจากกันวันนั้น เขายิ้มให้ผม และยกมือไหว้ ผมรับไหว้
“ผมลาล่ะครับ” เราทั้งคู่ก็แยกจาก

...

เวลาผ่านไป 2 อาทิตย์
ผมเช็คอีเมล ไม่มีอีเมลของเขา นั่นหมายความว่างานปกใหม่ ยังไม่แล้วเสร็จ
ผมปิดอีเมล ลองเปิดโปรแกรมออกแบบปกดู นั่งทำประมาณครึ่งชั่วโมงก็แล้วเสร็จ ได้ปกเหมือนที่เขาทำ

ผมชั่งใจอยู่สักพัก แล้วก็หยิบโทรศัพท์โทรออก คงต้องตามงานกับเขา
บนโต๊ะผม ยังเหลืองานผลิตกองรอผมทำอยู่อีกมากมาย

ผมเริ่มงานนี้ตั้งแต่อายุ 16 ปี งานสังเกตแก้วที่ใช้แล้ว และที่ยังไม่ได้ใช้ ตามบ้านต่างๆ
ในช่วงแรกของการเข้าทำงานเป็นนักสังเกต ผมเริ่มจากงานติดตามนักสังเกตของบริษัทที่ผมสังกัดอยู่ท่านหนึ่ง พนักงานรุ่นปู่ พนักงานหนึ่งในสามคนของแผนกสังเกตแก้ว

หน้าที่ของผมไม่ยากนัก ตอนเช้าผมจะต้องขนแก้วออกจากตู้เก็บแก้ว (ซึ่งไม่ทราบว่ามาจากแหล่งใด) วางมันลงบนโต๊ะของนักสังเกตรุ่นปู่ รอจนเขาหยิบขึ้นดู หมุนแก้วน้ำ แล้วก็พูด ทุกคำพูดของคุณปู่ ผมก็จะจดไว้ในสมุดสังเกตแก้วของแผนก คุณปู่จะทำหน้าที่แยกประเภทแก้ว แยกวัสดุการใช้งาน และตัวเลขรัส ด้วยคำพูด

“แก้ว 0875” “แก้ว 1527” “พลาสติก1234”

ผมซึ่งเป็นผู้ช่วย แยกแยะประเภท จากคำพูด
นั่นแก้วบ้าน นั่นแก้วบริษัท นั่นแก้วนักออกแบบ แก้วของสุนัข แล้วเก็บมันใส่กล่อง ผมจดบันทึก คัดแยกแก้วที่ไม่ใช่แก้วออกจากกล่อง
แก้วไม้ แก้วพลาสติก เพื่อนำไปทำลาย

เมื่อตกบ่ายพนักงานเก็บแก้วที่เป็นแก้ว จะนำส่งไปยังแผนกอื่น พนักงานสามคน หนึ่งเก็บ สองตรวจเช็ค และสามสังเกตแก้ว เหมือนทำงานซ้ำกับผม แต่จดบันทึกคนละชุดกัน แผนกนี้ตรวจบันทึกการสังเกตของแผนกสังเกตอีกที

คล้ายๆ ตรวจสอบ แต่ไม่ใช่จับผิด พูดง่ายๆ ก็คือ ทีมรับรองการสังเกตอีกชั้นนึง

ช่วงเย็น จะมีพนักงานทำลายแก้ว ใส่หน้ากากและชุดหมีสีชมพู เคลื่อนย้ายแก้วที่อยู่ในกล่องทำลาย ส่งมันไปยังแผนกอื่น อีกหลายแผนก ซึ่งผมก็ไม่ทราบว่ามีจำนวนเท่าใดกันแน่ แต่ที่พอนับได้จากสีของชุดหมี และสายงาน ก็มีประมาณ 10 แผนกเห็นจะได้ แต่นี่ก็เป็นการนับของผมเอง จริงๆ แล้ว มันมีจำนวนหลายร้อยแผนก แยกส่วนกันชัดเจน โรงงานสังเกตแก้วกว้างพอจะเรียกว่าประเทศหนึ่งได้ทีเดียว

ผมทำงานเป็นผู้ช่วยนักสังเกตแก้วได้ 5 ปี ก่อนจะได้รับเลื่อนขั้นแทนนักสังเกตรุ่นปู่ที่เกษียณอายุงาน ให้เป็น “นักสังเกตแก้ว” เต็มตัว สายงานแผนกสังเกตแก้วของโรงงานหมายเลข 24
ทุกเช้าผมเข้าทำงาน หยิบแก้วหมุนดู คัดแยกประเภทแก้วที่ไร้ค่าด้วยตา พูดรหัส พนักงานฝึกหัดผู้ช่วยผมอีก 2 คน ทำหน้าที่จดบันทึก คัดกรองแก้วสำคัญ และแยกประเภทวัสดุไร้ค้าส่งทำลาย

+++

แก้วที่ถูกคัดกรองขั้นสุดท้าย จะมีจำนวนเพียง 1 ใบต่อปีเท่านั้น ส่งมอบให้กับตลาดกลางค้าแก้ว นำไปประมูล และปีนี้มันคือแก้วจากบ้านของผมเอง จะแปลกอะไรเล่า ก็ผมเลื่อนขั้น เป็นผู้สังเกตแก้วแล้วนี่นา
แต่เรื่องน่าสังเกตต่อไปอันไม่ใช่แก้ว ก็คือ แก้วที่ผู้ประมูลไปได้ มักราคาสูงลิ่ว และจะไม่มีวันได้ใส่น้ำอีกตลอดไป

ในดินแดนโลกที่สาม แก้วทุกแก้ว ทุกรูปทรง ทุกวัสดุ ถ้าถูกเลือกจากนักสังเกตแก้วแล้ว ล้วนเป็นสิ่งสูงค่า แทบทั้งสิ้น ยิ่งเมื่อผ่านโรงงานสังเกตแก้วระดับตำนานอย่างเช่นโรงงานที่ผมทำอยู่  มันก็มีค่าไม่ต่างจากทองคำ
แก้วน้ำจึงไม่ใช่แก้วน้ำธรรมดาอีกต่อไป

จบ

ปล. แรงบัลดาลใจจากแก้วธรรมดาเก่าๆ หลายใบในตู้โชว์ที่บ้าน

ตอนที่ 1 ปาริสุทธิ์ : โลกเพิ่งมีอายุ 19 ปี โดย นก ปักษนาวิน
http://lonesome-cities.exteen.com/20071011/entry

ตอนที่ 2 ทฤษฎีจิตวิทยาของปาริสุทธิ์ โดย วุฒิชัย กฤษณะประกรกิจ
http://lonesome-cities.exteen.com/20071104/entry 

ตอนที่ 3 มารดาของปาริสุทธิ์โดย Filmsick
http://lonesome-cities.exteen.com/20080405/entry

ตอนที่ 4 หนังสือของคนไร้เพศ โดย นกฮูก

เขามักแวะมาที่ร้านของผม ร้านเสื้อยืดและร้านศิลปะเล็กๆ ใจกลางเมืองเชียงใหม่ ยามที่เขาแวะมาเชียงใหม่ทุกครั้ง เขาจะเลือกพักยังโรงแรมเล็กๆ สุดถนน โรงแรมที่ผมเป็นคนออกแบบโลโก้และป้ายบอกทาง ชายหนุ่มอายุ 19 ชายหนุ่มที่ไม่เหมือนชายหนุ่มผู้นี้ คงไม่มีใครเชื่อหากผมจะบอกว่า เขาไม่มีเพศบ่งชี้ ตั้งแต่คราวแรกที่เราพบกัน

ขอได้โปรดฟังก่อน บางทีผมอาจทำหลายคนสับสน จริงๆ เขาพูดกับผมแบบนี้ตั้งแต่คราวแรกที่พบกัน “ผมคนไร้เพศครับ”
เฮ้ย! ใครกันเมื่อพบเจอกันในคราวแรก ก็บอกว่าตัวเองไร้เพศ แต่เชื่อเถอะ นี่คือตัวเขาจริงๆ ชายหนุ่มนามปาริสุทธิ์

ผมอาจกล่าวสวัสดี คุณอาจกล่าวทักทาย ฮัลโหล แต่สำหรับเขา
“ผมคนไร้เพศครับ”

***

“ก็ช่างคนอื่น ผมชินเสียแล้ว” เขามักตอบแบบนี้เสมอเวลาใครกล่าวถามถึงที่มา และเพศของเขา
ผมก็คิดว่า เขาคงอยากพูดคำอื่น แต่ในประเทศที่เราอาศัยอยู่ ก็คงใช้คำอื่นที่ดีกว่านี้ได้ยาก

ก่อนหน้าที่ผมและเขาจะได้เจอกันจริงๆ ผมได้รับอีเมลจากเพื่อนหญิงของผม ให้จัดการหานักแปล เปลี่ยนสำเนาเรื่องสั้นจำนวน 4 เรื่อง จากต้นฉบับภาษาไทยให้เป็นภาษาฝรั่งเศษ แต่ผมเองไม่ทราบได้ว่าในจังหวัดที่ผมอาศัยอยู่ จะมีใครที่สามารถแปลภาษาฝรั่งเศสที่ว่าได้ (ไม่ได้หมายความว่า ไม่มี แต่ผมเองเป็นคนไม่รู้จักใครเลยในสาขาวิชาชีพที่ว่า ที่พอรู้ก็มีแต่แปลไทยเป็นภาษาอังกฤษ)

ผมได้แต่ตอบกลับเพื่อนหญิงไปว่า คงไม่สามารถหาได้ในช่วงเวลารีบด่วนขนาดนี้ อีกทั้งความสามารถที่ผมพอมีก็ไม่ได้เกี่ยวข้องกับงานลายลักษณ์อักษรเลย จะพอเกี่ยวอยู่บ้างก็แค่การจัดเรียงรูปคำ ให้มันดูสวยงาม (ในแง่ของภาพ) ผมหมายถึงการออกแบบปกหนังสือ หรือภาพประกอบเรื่อง

หลังจากนั้น 2 วัน เพื่อนหญิงของผมก็โทรศัพท์ มายังออฟฟิศที่ผมทำงานอยู่ สอบถามคิวงาน และวันเวลาที่ผมสะดวก ผมตอบเธอไปแบบแบ่งรับแบ่งสู้ว่า ช่วงนี้ไม่หนักมาก พอลัดคิวได้ แต่อาจเป็นงานที่ไม่ได้ดีอะไรมากมาย หากรับได้ หรือคุยกันก่อน ผมอาจทำให้งานแล้วเสร็จ

***

“อาจฉุกละหุกไปหน่อย คือผมต้องรีบใช้แล้ว” เขาบอก ผมได้แต่เออ ออ ออกแบบปกไม่น่ายาก วันเดียวก็เสร็จ แต่พอได้อ่านต้นฉบับแล้ว ผมก็อยากถอนคำพูดของตัวเองจริงๆ

อีกชั่วโมงถัดมา ผมก็ได้รับต้นฉบับเรื่องสั้นภาษาไทยขนาด 8 หน้า เอสี่  แนบมาภาษาฝรั่งเศษมาด้วย (ผมไม่ทราบได้ว่าเธอและเขาจ้างวานให้ใครแปล แต่เขาคนนั้นสำหรับผมก็ทำงานได้เร็วมากๆ) เรื่องสั้นทั้งสองภาษาถูกส่งมาทางอีเมล

เรื่องสั้น คล้ายเรื่องยาว ผมคิดว่า มันเหมือนไม่ใช่คนๆ เดียวเขียน แต่ผมก็ไม่ได้พูดออกไป

บอกกันตามตรง เรื่องยากดีทีเดียว ผมอ่านมันหลายรอบมาก เรื่องสั้นว่าด้วยคนไร้เพศ จากสำนวนการแปลของคุณปาริสุทธ์ นักเขียนหน้าใหม่ ที่นั่งตรงหน้าผม (คนไทยหลายคนอาจไม่รู้จักเขานัก ผมเองก็เช่นกัน แต่ในฝรั่งเศส เขาเป็นนักเขียนอันดับต้นๆ)

เราทั้ง 2 นัดเจอกันที่ร้านกาแฟแห่งหนึ่งในจ. ภูเก็ต ใกล้กับโรงแรมที่เขาพักอยู่ ผมเองก็จดบันทึกการพูดคุย ร่างแรก แบบปก ก็ปกติธรรมดา ของการรับงาน เราต้องเค้นสิ่งที่ผู้ว่าจ้างวานต้องการให้ได้มากที่สุด ไม่จำเป็นว่างานไหน งานด่วน งานปกติ ล้วนแล้วต้องรู้ข้อมูลเบื้องต้นทั้งนั้น

นิสัยใจคอ สีที่ชอบ กาแฟที่ดื่ม อาจดูมากไป แต่ผมก็ถาม สังเกตเท่าที่จะทำได้ กราฟิกคนอื่นทำงานอย่างไร ผมไม่อาจทราบรายละเอียด แต่สำหรับการทำงานของผม กาแฟที่เขาดื่มก็บอกได้ว่าเขาชอบงานแนวไหน

ผมหยิบกระดาษเปล่าออกมาจากกระเป๋า ยังไม่ทันทำอะไรต่อ
”ผมเชื่อมือคุณครับ” เขาบอก ผมยิ้ม “อยากให้ออกมาแนวไหนครับ” ผมถาม
”ไม่อยากให้เรียบเกินไป แล้วก็ไม่อยากให้หวือหวาเกินไป” เขาว่า “คล้ายๆ อยู่ตรงกลาง” ผมเสริม
”ประมาณนั้น แต่เดี๋ยว ผมอยากให้มีสีม่วงอยู่ในงานด้วย ชมพูก็ได้” เขาบอก ผมจดบันทึก วาดร่างเป็นภาพ

“แล้วอะไรอีกครับที่อยากให้มี” ผมถามต่อ ในมือก็ร่างรูปปกแบบอักษร มีชื่อหนังสือวางอยู่กลางกระดาษ แล้ววาดลูกศรไปทางตัวหนังสือตัวสุดท้าย ตัวหนังสือไม่ใหญ่มาก ที่ปลายลูกศรผมเขียนตัวหนังสือเล็กๆกำกับติดว่า ใช้สีม่วง
เขามองแบบร่าง ยิ้ม พอใจ

ผมพยายามร่างแบบร่างบนกระดาษเอสี่ ร่างความคิดของผมกับเขาให้ออกมาเป็นรูปภาพเดียวกันให้ได้ งานยากๆ จะได้ง่ายขึ้น

ผมร่างไปได้สัก 3 แบบก่อนจะวาดต่อ
“แบบนี้เลย ผมชอบ” เขาว่า และชี้ไปที่แบบร่างที่สาม มันเป็นรูป...(ไว้จะมาเพิ่มรายละเอียดภายหลัง)

งานเขียนเรื่องสั้นของเขาล้วนแล้วแต่เป็นที่มาที่ไป และข้อเขียนอันยากเข้าใจส่วนตัวเขาเอง (สำหรับตัวผม) เป็นเรื่องที่ยากจะทำใจ ยอมรับ และเชื่อ ว่านี่จะเป็นเรื่องจริง ชีวิตของคนจริงๆ คนที่ไร้เพศ และมีแม่ 2 คน อยู่อาศัยแต่โรงแรม ไร้บ้าน เงินทองมากมายมาจากไหนไม่มีใครทราบ

เราคุยกันไม่นานนัก เขาบอกผมว่า “ผมอาจพักอยู่ที่นี่อีก 2 วัน คุณทำทันไหม เพราะเดี๋ยวผมก็จะต้องเดินทางไปต่อแล้ว”
“ทันนะ ไม่น่ามีอะไรแล้ว”
”แล้วคุณจะไปไหนต่อ” ผมถาม
“ฝรั่งเศส”

เขาตอบห้วนสั้น ผมไม่ถามต่อ ก่อนเราจะแยกย้าย เขาขอเป็นคนเลี้ยงกาแฟ ผมกล่าวขอบคุณ